Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Abdulkadir Çay, ‘Kültür Rotasında Kültürler: Medya ve Yapay Zekâ Kullanımı’ temasıyla Balıkesir’de gerçekleştirilen Uluslararası Akademisyen, Gazeteci ve Medya Temsilcileri Forumu’nun gala gecesine katıldı.
Hasan Basri Çantay Onur Ödüllerinin de sahiplerini bulduğu gecede konuşan Genel Müdür Çay, bu prestijli buluşmaya katılmaktan büyük memnuniyet duyduğunu ifade etti.
Balıkesir’in; sınırları belli bir coğrafyanın çok daha ötesinde, bu toprakların bağımsızlık iradesini temsil eden Kuvâ-yi Milliye ruhunun önemli merkezlerinden biri olduğunu belirten Çay, bu ruhun yalnızca Millî Mücadele’nin bir hatırası olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.
Genel Müdür Çay, “Taşıdığımız miras; zor zamanda sorumluluk almak, imkânlar sınırlı olsa da doğru bildiğinin yanında durmak ve ortak bir değer etrafında kenetlenmektir. Bugün medya dünyasının karşı karşıya olduğu yeni sınavlar karşısında da ihtiyacımız olan şey, aslında aynı sorumluluk duygusudur” ifadelerini kullandı.
Yerel basın kamu adına önemli bir vazifeyi yerine getiriyor
Basın İlan Kurumu’nun önemli paydaşlarından biri olan yerel basın kuruluşlarının bulundukları şehrin hafızasını tuttuğunu, vatandaşın sesini duyurduğunu ve yerel meseleleri gündeme taşıdığını belirten Çay, basının kamu adına önemli bir vazifeyi yerine getirdiğine dikkat çekti.
Kurum tarafından sağlanan desteklerin yayın kuruluşlarının faaliyetlerini sürdürebilmeleri açısından önemli bir işlev gördüğünü ifade eden Çay, “2026 yılının ilk 7 ayında Balıkesir’deki gazete ve internet haber sitelerimize 100 milyon Liraya yaklaşan bir resmî ilan ve reklam desteği sağladık. Bu kamu kaynağının, yayın kuruluşlarımızın ayakta kalmasında, istihdamın korunmasında ve haber üretiminin sürdürülmesinde ne kadar kritik bir işlev gördüğünün farkındayız” şeklinde konuştu.
Yerel basının sürdürülebilirliğinin yalnızca ekonomik desteklerle değil, değişen medya düzenine uyum sağlama kapasitesiyle de yakından ilişkili olduğunu vurgulayan Çay, dijitalleşmenin yayıncılık açısından taşıdığı öneme değindi.
Gazetecinin emeğinin ve telif hakkının nasıl korunacağı hep birlikte ele alınmalı
“Dijitalleşme; salt bir internet sitesi açmaktan ibaret değildir. Yayıncılık kültürünün, okur ilişkisinin ve iş modellerinin baştan sona güncellenmesidir” diyen Çay, medya sektörünün dijital dönüşüm sürecinde yapay zekâ ve dijital araçların sunduğu imkânlardan yararlanılması gerektiğini ifade etti.
Ancak bu dönüşümün beraberinde önemli soru işaretlerini de getirdiğine işaret eden Çay, yapay zekâ ve dijital araçların haber üretimini hızlandırıp kolaylaştırırken, habercinin sahadaki emeğinin görünmez kılınması ve özgün içeriğin izinsiz kullanılması gibi ciddi etik ve ekonomik kayıplara da yol açabildiğini söyledi.
Bunun küresel düzeydeki en somut örneklerinden birinin yakın zamanda yaşandığını belirten Çay, Fransız yayıncıların yapay zekâ arama özetlerine karşı rekabet otoritesine resmî başvuruda bulunduğunu hatırlattı.
Genel Müdür Çay, söz konusu itirazın temelinde, gazetecinin sahada emek vererek ürettiği haberin arama motoru tarafından süzülerek kullanıcıya doğrudan sunulmasının ve bu nedenle okurun haberin asıl kaynağına yönelmemesinin bulunduğunu kaydetti.
ABD merkezli dünyaca tanınan medya kuruluşlarından da benzer tepkilerin yükseldiğine dikkat çeken Çay, yapay zekâ destekli hizmetlerde haber içeriklerinin kullanılmasına karşı çıkan yayıncıların, içeriklerinin bu sistemlerde kullanılmasını sınırlandırabilecek veya tamamen devre dışı bırakabilecek seçeneklerin hayata geçirilmesini gündeme taşıdığını söyledi.
Bu durumun yalnızca Amerika, Fransa ve diğer ülkelerdeki yayıncıların değil, Balıkesir’deki ve Türkiye’nin dört bir yanındaki haber mecralarının da doğrudan karşı karşıya olduğu ortak bir sınav olduğunu belirten Çay, “Tıklama sayıları düşmekte, site trafiği azalmakta ve haberi üreten emekçi ile o içerikten ekonomik değer üreten platformlar arasındaki denge bozulmaktadır” dedi.
Genel Müdür Çay, bu noktada gazetecinin emeğinin ve telif hakkının nasıl korunacağı sorusunun hep birlikte ele alınması gerektiğini vurgulayarak, “Bizler teknolojiyi karşıya alan bir anlayışta değiliz; aksine imkânlarından en üst düzeyde yararlanılması gerektiğine inanıyoruz. Fakat teknolojiyi besleyen, onu anlamlı kılan özgün içeriklerin ve gazeteci alın terinin, platformlarca karşılıksız bir veri deposu olarak görülmesine de müsaade etmemeliyiz” ifadelerini kullandı.
Telif hakları konusundaki süreçleri kararlılıkla takip etmelerinin nedeninin de bu yaklaşım olduğunu belirten Çay, meselenin yalnızca hukuki bir tartışmadan ibaret olmadığını, gazeteciliğin itibarını ve ekonomik değerini koruma meselesi olduğunu kaydetti.
Gazeteciliğin topluma karşı taşıdığı tarihsel sorumluluk hiç değişmedi
Gazeteciliğin bugününü ve geleceğini konuştukları ödül gecesinde, Millî Mücadele döneminin önemli isimlerinden Hasan Basri Çantay’ın ve SES gazetesinin tarihî hatırasına da değinen Çay, “Kendilerini ve ebediyete intikal eden basın mensuplarımızı bir kez daha rahmetle yâd ediyorum” dedi.
Genel Müdür Çay, o dönemde imkânların kısıtlı olmasına rağmen hakikate adanmış güçlü bir kalem ve yüksek bir sorumluluk bilincinin bulunduğunu belirterek, “Bugün araçlarımız değişti, yayın mecralarımız çeşitlendi, yapay zekâ günlük çalışma hayatımıza girdi. Fakat gazeteciliğin topluma karşı taşıdığı o tarihsel sorumluluk hiç değişmedi” açıklamasında bulundu.
Hasan Basri Çantay Onur Ödüllerini yalnızca bir takdir nişanesi olarak görmediğini vurgulayan Çay, ödüllerin aynı zamanda köklü gazetecilik geleneğinin yeni nesillere taşınması açısından da son derece kıymetli olduğunu söyledi.
Dijital çağın karmaşasında basının sesi kısılmamalı
Basın İlan Kurumu olarak Anadolu basınının yalnızca bugününü idame ettirmesi için değil, yarınını da güçlü biçimde inşa etmesi için kararlılıkla çalıştıklarını ifade eden Çay, yerel basının bir şehrin hafızası, kimliği, vicdanı ve sesi olduğunu kaydetti.
Bu sesin dijital çağın karmaşasında kısılmaması, aksine yeni teknolojilerle donanarak daha güçlü ve nitelikli şekilde duyulması için tüm imkânlarıyla gayret ettiklerini belirten Çay, Balıkesir’in zengin kültürel değerlerini uluslararası akademisyenler ve medya temsilcileriyle buluşturan organizasyonun da yerel medyanın dünyaya açılma ve dijital geleceğe uyum sağlama vizyonuyla örtüştüğünü ifade etti.
Genel Müdür Çay, konuşmasının sonunda Hasan Basri Çantay Onur Ödüllerini alan isimleri tebrik ederek başarılarının devamını diledi. Çay, organizasyonun hayata geçirilmesinde emeği geçen Balıkesir Valiliğine, Balıkesir Üniversitesine, Balıkesir Gazeteciler ve Yazarlar Cemiyetine ve katkı sunan tüm kurum ve kuruluşlara teşekkür etti.
Genel Müdür Çay, “Dileğimiz odur ki; hafızasını kaybetmeyen, kültürünü unutmayan, hakikatten ayrılmayan ve teknolojiyi bu gaye doğrultusunda kullanan bir medya anlayışını hep birlikte güçlendirelim. Çünkü bu toprakların bize öğrettiği çok kıymetli bir şey var: Geçmişten devraldığımız değerler, geleceği inşa ederken bize yol gösteren en güçlü pusuladır” ifadeleriyle konuşmasını tamamladı.
Gecede, basına yaptığı katkılar dolayısıyla Onur Ödülü’ne layık görülen Genel Müdür Çay’a ödülünü Balıkesir Gazeteciler ve Yazarlar Cemiyeti Başkanı Semra Aman Akyürek takdim etti. Çay ise ödüle layık görülen gazetecilere ödüllerini verdi.
Geceye Balıkesir Milletvekili Mustafa Canbey, Balıkesir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yücel Oğurlu, Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Edibe Sözen Çetintaş, Genel Kurul Üyesi Prof. Dr. Zakir Avşar da katıldı.
Genel Müdür Çay’a Balıkesir ziyaretinde Kurumsal İletişim Müdürü Emre Tosun ile Bursa Bölge Müdürü Gökhan Eren eşlik etti.
