Osmanlı Devleti'nin son döneminden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarına uzanan süreçte asker, siyasetçi ve devlet adamı kimliğiyle öne çıkan isimlerden biri Hüseyin Rauf Orbay oldu. Denizcilik kariyerinde kazandığı başarılar sayesinde geniş bir şöhrete ulaşan Rauf Bey, özellikle Balkan Savaşları sırasında Hamidiye Kruvazörü ile gerçekleştirdiği harekâtla "Hamidiye Kahramanı" adıyla tanındı.
Rauf Orbay'ın hayatı yalnızca askerî başarılarla sınırlı kalmadı. Osmanlı hükümetinde Bahriye Nazırlığı yapan Orbay, Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasında da görev aldı. Daha sonra Millî Mücadele'ye katılan Rauf Bey, TBMM Hükümeti'nin başında bulundu ve Cumhuriyet döneminde muhalefet hareketinin önemli isimleri arasında yer aldı.
RAUF ORBAY KİMDİR?
Tam adı Hüseyin Rauf Orbay olan Rauf Orbay, asker ve siyaset adamı olarak Türk siyasi ve askerî tarihinde önemli bir yere sahip oldu.
1881 yılında İstanbul'da dünyaya gelen Rauf Orbay, askerî eğitim aldıktan sonra Osmanlı Donanması'nda görev yapmaya başladı. Denizcilik alanındaki kariyeri boyunca farklı gemilerde görev üstlenen Rauf Bey, özellikle Balkan Savaşları sırasında adını duyurdu.
Bahriye Mektebi'nde eğitim gören Orbay, 1899 yılında Deniz Kuvvetleri'ne katıldı. İlk yıllarında çeşitli savaş gemilerinde görev yaptı. Başarılı çalışmaları sonucunda askerî kariyerinde yükselen Rauf Bey, daha sonra Deniz Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı görevine kadar ilerledi.
RAUF ORBAY NEDEN "HAMİDİYE KAHRAMANI" OLARAK ANILIYOR?
Rauf Orbay'ın "Hamidiye Kahramanı" olarak tanınmasının temelinde Balkan Savaşları sırasında Hamidiye Kruvazörü'nün komutanlığını yapması bulunuyor.
Balkan Savaşı sırasında Osmanlı Donanması, Yunan donanmasının Çanakkale Boğazı üzerindeki baskısıyla karşı karşıya kaldı. Rauf Bey komutasındaki Hamidiye Kruvazörü, Osmanlı donanmasının ana unsurlarından ayrılarak Karadeniz ve Akdeniz'de etkili bir harekât yürüttü.
Hamidiye'nin gerçekleştirdiği akınlar, Osmanlı kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Rauf Bey, bu operasyonlarda gösterdiği başarılar nedeniyle kısa sürede büyük bir şöhrete kavuştu ve "Hamidiye Kahramanı" unvanıyla anılmaya başladı.
HAMİDİYE KRUVAZÖRÜ'NÜN HAREKÂTI NEDEN ÖNEMLİYDİ?
Hamidiye Harekâtı, Balkan Savaşları sırasında Osmanlı Donanması'nın yürüttüğü en dikkat çekici deniz operasyonlarından biri oldu.
Rauf Bey'in komutasındaki kruvazör, düşman kuvvetlerinin dikkatini üzerine çekmek ve Osmanlı donanmasının üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla uzun süre denizlerde faaliyet gösterdi.
Aralık 1912 ile Eylül 1913 arasında gerçekleşen harekât kapsamında Hamidiye, Varna, Draç ve Şingin gibi noktalara yönelik operasyonlar gerçekleştirdi. Bu başarılar Osmanlı kamuoyunda büyük bir moral etkisi oluşturdu.
Rauf Bey'in Hamidiye Kruvazörü ile kazandığı ün, onun yalnızca askerî kariyerini değil, ilerleyen yıllardaki siyasi hayatını da etkiledi. Devlet, Hamidiye Harekâtı'nın ardından "Hamidiye Kruvazörü Hümâyunu" adını taşıyan bir madalya da ihdas etti.
RAUF ORBAY'IN OSMANLI DONANMASINDAKİ GÖREVLERİ
Rauf Orbay, Balkan Savaşları'ndaki başarısının ardından askerî kariyerinde daha üst düzey görevler üstlendi.
1914 yılında Sultan Osman Zırhlısı'nın komutanlığına getirildi. Ancak Birinci Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine İngiltere, Osmanlı Devleti henüz savaşa katılmamışken gemiye el koydu ve gemiyi teslim etmedi.
Rauf Bey daha sonra savaş yıllarında İran Cephesi'nde görev yaptı. Deniz Harbiye Reisliği görevinde de bulunan Orbay, Osmanlı Devleti'nin son döneminde askerî ve siyasi açıdan etkili bir konuma ulaştı.
RAUF ORBAY MONDROS MÜTAREKESİ'Nİ NEDEN İMZALADI?
Rauf Orbay'ın hayatındaki önemli dönüm noktalarından biri Birinci Dünya Savaşı'nın sona erdiği dönemde yaşandı.
Ahmet İzzet Paşa hükümetinde Bahriye Nazırı olarak görev yapan Rauf Bey, Osmanlı Devleti'nin savaştan çekilmesini sağlayan Mondros Mütarekesi görüşmelerinde Osmanlı heyetinin başmurahhası olarak yer aldı.
30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi, Osmanlı Devleti'nin savaştan çekilmesini sağladı. Ancak anlaşmanın ardından başlayan işgaller ve İtilaf Devletleri'nin uygulamaları Rauf Orbay'ın siyasi hayatında yeni bir dönemin başlamasına neden oldu.
RAUF ORBAY MİLLÎ MÜCADELE'YE NASIL KATILDI?
Mondros Mütarekesi'nin ardından Anadolu'da başlayan Millî Mücadele'ye katılan Rauf Orbay, Mustafa Kemal Paşa'nın yanında yer alan önemli isimlerden biri oldu.
Rauf Bey, Millî Mücadele'nin siyasi ve örgütsel yapısının oluşturulduğu dönemde aktif görev aldı. Amasya sürecinde Mustafa Kemal Paşa, Ali Fuat Paşa ve diğer Millî Mücadele kadrosuyla birlikte hareket etti.
Erzurum ve Sivas kongreleri döneminde de Millî Mücadele'nin teşkilatlanma çalışmalarına katkı sağlayan Rauf Orbay, Heyet-i Temsiliye içerisinde önemli sorumluluklar üstlendi. Daha sonra Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda da Millî Mücadele yanlısı çalışmalarını sürdürdü.
RAUF ORBAY NEDEN MALTA'YA SÜRGÜN EDİLDİ?
İstanbul'un işgal edilmesi ve Meclis-i Mebusan'ın İngilizler tarafından basılması Rauf Orbay'ın hayatındaki en kritik dönemlerden birini başlattı.
16 Mart 1920'de Meclis-i Mebusan'ı basan İngiliz kuvvetleri Rauf Bey'i de tutukladı. Rauf Orbay, çok sayıda Osmanlı devlet adamı ve siyasetçiyle birlikte Malta'ya sürgün edildi.
Rauf Orbay'ın Malta'daki sürgünü yaklaşık 20 ay sürdü. Sakarya Savaşı sonrasında yapılan görüşmeler ve esir değişimi kapsamında serbest kalan Rauf Bey, 1921 yılının sonlarında Anadolu'ya geçti.
RAUF ORBAY TBMM'DE HANGİ GÖREVLERİ YAPTI?
Malta sürgününün ardından Anadolu'ya dönen Rauf Orbay, Sivas milletvekili olarak TBMM'ye katıldı.
17 Kasım 1921'de Nafia Vekâleti, yani Bayındırlık Bakanlığı görevine getirildi. Bu görevden ayrıldıktan sonra TBMM İkinci Başkanlığına seçildi.
Rauf Orbay'ın siyasi kariyerindeki en önemli görevlerden biri ise hükümet başkanlığı oldu. 12 Temmuz 1922'de İcra Vekilleri Heyeti Reisliği görevine seçilen Rauf Orbay, 4 Ağustos 1923'e kadar hükümetin başında bulundu.
RAUF ORBAY BAŞBAKAN OLDU MU?
Evet. Rauf Orbay, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından önce TBMM Hükümeti'nde başbakanlık görevine karşılık gelen İcra Vekilleri Heyeti Reisliği görevini yürüttü.
12 Temmuz 1922 ile 4 Ağustos 1923 tarihleri arasında hükümetin başında bulunan Rauf Orbay, böylece Osmanlı Devleti'nin son döneminden Millî Mücadele'ye ve yeni Türk devletinin kuruluş sürecine kadar uzanan dönemde en üst düzey görevlerden birini üstlendi.
RAUF ORBAY İLE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK NEDEN AYRILDI?
Cumhuriyet'in ilanından sonraki yıllarda Rauf Orbay ile Mustafa Kemal Atatürk arasındaki siyasi görüş ayrılıkları belirginleşti.
Rauf Orbay, Cumhuriyet döneminde muhalif siyasi hareketin içinde yer aldı. 1924 yılında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşunda görev alan isimler arasında bulundu.
Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy ve Refet Bele gibi Millî Mücadele'nin bazı önemli isimlerinin de yer aldığı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisi oldu. Parti 3 Haziran 1925'te kapatıldı.
RAUF ORBAY İZMİR SUİKASTI DAVASINDA YARGILANDI MI?
Rauf Orbay'ın siyasi hayatındaki en önemli kırılmalardan biri İzmir Suikastı davası oldu.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasının ardından siyasi ortam daha da sertleşti. 1926 yılında Mustafa Kemal Atatürk'e yönelik İzmir Suikastı girişimiyle bağlantılı olarak Rauf Orbay'ın da adı davada geçti.
Dava sırasında yurt dışında bulunan Rauf Orbay, gıyabında 10 yıl hapis cezasına mahkûm edildi. Daha sonraki yıllarda çıkan af kapsamında Türkiye'ye dönmesine imkân sağlandı.
RAUF ORBAY YURT DIŞINDA NE YAPTI?
İzmir Suikastı davası sonrasında uzun süre Türkiye dışında yaşayan Rauf Orbay, farklı ülkelerde bulundu.
1935 yılında Türkiye'ye dönen Rauf Orbay, 1939'da Kastamonu milletvekili seçildi. Daha sonra diplomatik görev üstlenen Orbay, 1942-1944 yılları arasında Türkiye'nin Londra Büyükelçisi olarak görev yaptı.
1944 yılında emekliliğini isteyen Rauf Orbay, bundan sonraki yaşamında aktif devlet görevlerinden uzak durdu. Üniversitelerde dersler ve konferanslar verdi, seyahat etti.
RAUF ORBAY EVLİ MİYDİ, ÇOCUKLARI VAR MI?
Rauf Orbay'ın özel hayatı da biyografisinin merak edilen başlıkları arasında bulunuyor.
Atatürk Ansiklopedisi'nde yer alan bilgilere göre Hüseyin Rauf Orbay hiç evlenmedi. Kardeşleri arasında Hasan Murat ile Safiye, Hamide ve İffet isimli üç kız kardeşi bulunuyordu.
RAUF ORBAY NE ZAMAN ÖLDÜ?
Hüseyin Rauf Orbay, 16 Temmuz 1964 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti.
Atatürk Ansiklopedisi'nde yer alan bilgilere göre Rauf Orbay, İstanbul Cihangir'deki evinde geçirdiği kalp krizi sonucunda 16 Temmuz 1964 Perşembe günü saat 13.20'de yaşamını yitirdi.
Cenazesi 18 Temmuz 1964'te Teşvikiye Camii'nde kılınan öğle namazının ardından kaldırıldı. Askerî törenle Harbiye'ye götürülen cenazesi, vasiyeti doğrultusunda Kadıköy Sahrâ-yı Cedit'teki aile mezarlığında babasının yanına defnedildi.
RAUF ORBAY'IN TÜRK TARİHİNDEKİ YERİ
Rauf Orbay'ın Türk tarihindeki önemi, yalnızca Hamidiye Kruvazörü'nün komutanlığından kaynaklanmıyor.
Balkan Savaşları'nda kazandığı askerî başarılar sayesinde "Hamidiye Kahramanı" olarak tanınan Rauf Bey, Osmanlı Devleti'nin son yıllarında Bahriye Nazırlığı yaptı. Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasında Osmanlı heyetinin başında yer aldı.
Mondros sonrasında ise Millî Mücadele'ye katılarak Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarıyla birlikte hareket etti. Amasya ve kongreler döneminde görev alan Rauf Orbay, Meclis-i Mebusan'da Millî Mücadele'nin siyasi çizgisini destekledi ve İstanbul'un işgalinden sonra Malta'ya sürgün edildi.
Anadolu'ya döndükten sonra TBMM'de görev yapan Rauf Orbay, Bayındırlık Bakanlığı ve Meclis İkinci Başkanlığı görevlerinin ardından hükümetin başına geçti.
Cumhuriyet'in ilanından sonra ise siyasi hayatında farklı bir çizgi izledi ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşunda yer aldı. İlerleyen yıllarda milletvekilliği ve Londra Büyükelçiliği gibi görevler üstlendi.
HAMİDİYE KAHRAMANI RAUF ORBAY HAKKINDA KISA BİLGİLER
Tam adı: Hüseyin Rauf Orbay
Doğum yılı: 1881
Doğum yeri: İstanbul
Mesleği: Asker, siyasetçi ve devlet adamı
En çok hangi olayla tanındı? Balkan Savaşları sırasında Hamidiye Kruvazörü'nün komutanlığıyla
Neden Hamidiye Kahramanı denildi? Hamidiye Kruvazörü ile Balkan Savaşı'nda gerçekleştirdiği başarılı deniz harekâtı nedeniyle
Mondros Mütarekesi'nde görevi neydi? Bahriye Nazırı ve Osmanlı heyetinin başmurahhası
Millî Mücadele'de yer aldı mı? Evet
Malta'ya sürüldü mü? Evet
TBMM Hükümeti'nde başbakanlık yaptı mı? Evet. 1922-1923 arasında İcra Vekilleri Heyeti Reisliği yaptı.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nda yer aldı mı? Evet
Londra Büyükelçiliği yaptı mı? Evet. 1942-1944 yılları arasında Londra Büyükelçisi olarak görev yaptı.
Rauf Orbay ne zaman öldü? 16 Temmuz 1964
Rauf Orbay nerede öldü? İstanbul
Nereye defnedildi? Kadıköy Sahrâ-yı Cedit'teki aile mezarlığına.
