Televizyon ekranlarında soluk soluğa takip edilen Müge Anlı programında yaşanan sıra dışı bir olay, milyonlarca izleyicinin hafızasındaki efsaneleri yeniden canlandırdı. Programdaki bir annenin, kızının "Ben Şahmeranım" diyen bir kişi tarafından kandırıldığını açıklaması stüdyoda buz gibi rüzgarlar estirdi. Bu çarpıcı gelişme, binlerce yıllık Anadolu mitolojisinin en büyük figürlerinden biri olan Şahmeran'ı bir kez daha Türkiye'nin gündemine taşıdı.
ŞAHMERAN KİMDİR VE İSMİ NEREDEN GELİR?
Türk, İran, Irak ve genel olarak Anadolu coğrafyasının mitolojik hafızasında yer alan Şahmeran, yüzyıllardır nesilden nesile aktarılan figürler arasında ön plana çıkıyor. "Şahmaran" şeklinde de telaffuz edilen bu varlık, resmedildiği sahnelerde üst kısmı insan formunda, belden aşağısı ise yılan biçiminde tasvir ediliyor.
Kelime kökeni incelendiğinde; Farsçada "şah" anlamına gelen "şâh" sözcüğü ile "yılanlar" manasına gelen "mârân" kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşuyor. Dilimizde "Yılanların Şahı" karşılığını bulan bu isim, her ne kadar gramer açısından erkekler için kullanılan bir unvan barındırsa da, anlatılarda ve görsel betimlemelerde daima kadın olarak yer alıyor.
TARSUS'UN YER ALTI KRALİÇESİ: ŞAHMERAN EFSANESİ
Geçmişi binlerce yıl öncesine uzanan efsaneye göre, Tarsus topraklarının yedi kat altında yılanlar yaşarmış. "Maran" adı verilen bu topluluk, son derece akıllı ve şefkatli yapısıyla barış içinde hayat sürermiş. Maranların liderliğini yapan kraliçeye ise Şahmeran ismi verilirmiş.
Rivayete göre Şahmeran'ı canlı olarak gören ilk insan Cemşab adını taşıyor. Cemşab, geçimini odun satarak sağlayan fakir bir ailenin evladı olarak biliniyor. Bir gün arkadaşlarıyla birlikte bal dolu bir mağara keşfeden Cemşab, balı dışarı çıkarmak amacıyla kuyuya iniyor. Ancak arkadaşları, paylarına daha fazla bal düşmesini istedikleri için onu mağarada yalnız bırakıp uzaklaşıyorlar.
Mağaranın içerisinde mahsur kalan Cemşab, bir delikten dışarıya sızan zayıf ışığı fark ediyor. Yanındaki bıçak yardımıyla bu deliği genişleten Cemşab, hayatı boyunca hayal bile edemeyeceği kadar görkemli bir bahçeyle karşılaşıyor. Bu saklı bahçede eşsiz çiçekler, büyük bir havuz ve çok sayıda yılan bulunuyor. Uzun yıllar boyunca bu yeraltı cennetinde yaşayan Cemşab, zamanla Şahmeran'ın güvenini kazanıyor.
CEMŞAB'IN AHdi VE TRAJİK SON
Aradan yıllar geçtikten sonra ailesini çok özlediğini dile getiren Cemşab, yeryüzüne dönmek için Şahmeran'a yalvarmaya başlıyor. Bunun üzerine Şahmeran, kendisini serbest bırakacağını ancak yerini kesinlikle kimseye söylemeyeceğine dair söz vermesini talep ediyor. Şahmeran'a sadakat sözü veren Cemşab, yeryüzüne çıkarak ailesine kavuşuyor ve uzun süre verdiği sözü tutarak bu sırrı saklıyor.
Dönemin padişahı ağır bir hastalığa yakalanınca olaylar silsilesi değişiyor. Ülkenin veziri, padişahın şifa bulmasının tek yolunun Şahmeran'ın etini yemek olduğunu iddia ediyor ve her tarafa haber salınıyor. Baskılara dayanamayan Cemşab, sonunda kuyunun yerini göstermek zorunda kalıyor.
Yeri tespit edilen Şahmeran mağaradan çıkarılıyor. Ölüme giderken Cemşab'a seslenen Şahmeran, "Beni toprak bir çanakta kaynatıp suyumu vezire içir, etimi de padişaha yedir" talimatını veriyor. Bu plan gerçekleşiyor; hain planlar yapan vezir suyu içince hayatını kaybediyor, padişah ise sağlığına kavuşup Cemşab'ı vezirliğe getiriyor.
Anadolu'da kuşaktan kuşağa aktarılan inanca göre, yılanlar o günden bu yana Şahmeran'ın öldürüldüğünü bilmiyor. Efsanenin devamında ise Tarsus'un, Şahmeran'ın akıbetini öğrendiği gün yılanlar tarafından istila edileceği rivayeti bugün hala dilden dile dolaşmaya devam ediyor.
