HAYDAR ÖZALP
: 05-03-2025
(Haydar Özalp)
(1924 – 1996)
Türk siyasi tarihine iz bırakmış bir şahsiyettir. Yalnız Niğde için değil Türkiye için önemli bir isim olmayı başarmıştır. Vefatının üzerinden uzun yıllar geçmesine rağmen saygın ve itibarlı bir kişilik olarak anılmaya devam etmektedir. Niğde halkına bir soru yöneltseniz, deseniz ki siyasette saygınlığını ve itibarını korumuş ve aynı zamanda hizmet ve eserleriyle anılan bir isim söyleyin. İlk akla gelen isimlerden biri Haydar Özalp olacaktır.
Haydar Özalp Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan tam bir yıl sonra 1924 tarihinde Niğde ilinin Bor ilçesinde dünyaya gelmiştir. Babasının adı Nurettin, annesinin adı ise Mahiyedir. Haydar Özalp evli olup 4 çocuğu bulunmaktadır. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyetinin olanakları dâhilinde ilköğrenimini doğduğu ilçe olan Bor’da tamamlamıştır. O dönemlerde Bor ilçesinde ortaokul ve lise bulunmamaktaydı. Bu yüzden lise tahsilini Konya’da tamamlamıştır. Lise tahsilinin bitmesiyle birlikte üniversite sınavlarına girdi. Türkiye’nin en saygın üniversitelerinden olan Ankara Üniversitesi Ziraat Mühendisli bölümünü kazandı. 1946 senesinde başarı ile üniversite öğrenimini tamamladı. Üniversite tahsilinden sonra Zirai Mücadele Teknisyeni olarak devlet görevinde bulundu. Bu görevde Baş Teknisyenliğe kadar yükseldi. Babasının vefatı ile birlikte aile reisliği görevini üstlenerek kardeşlerine kol kanat gerdi. Bu dönemde Bor Gençlik Derneğinin kurucuları arasında yer aldı. Ayrıca Yeşil Bor Gazetesinin yayın hayatına başlamasında katkıda bulundu.
34 yaşına geldiğinde siyasete girmeye karar verdi. Bağımsız olarak Bor Belediye Başkanlığına aday oldu. 1958 yılında yapılan seçimlerde Bor Belediye Başkanı olarak seçildi ve böylelikle siyasi hayatı başlamış oldu. Bir dönem sonra Adnan Menderes’in genel başkanlığını yaptığı iktidar partisi olan Demokrat Parti’ye katıldı. Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan 37 yıl geçtikten sonra 1960 senesinde ilk defa askeri darbe ile tanıştı. Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes’in yanı sıra bakanlar ve milletvekilleri tutuklandı. 1960 askeri darbesinde Demokrat Partiden Bor Belediye Başkanı olduğu için kısa bir süre Haydar Özalp’te tutuklu kaldı. 1961 yılına kadar siyasete ara verdikten sonra 1961 yılında yapılan genel seçimlerde delege seçimlerinde 1. sırada yer almasına rağmen Adalet Partisi tarafından 3. sıraya kondu. Milletvekili seçimi tercihli sistem olduğu için Haydar Özalp seçmenlerin büyük bir bölümünün oyunu alarak 1. sırada Niğde Milletvekili olarak seçildi ve Niğde’yi temsilen TBMM’de görev yapmaya başladı. Sırasıyla 12., 13., 14. ve 15. dönem milletvekili olarak Adalet Partisinden seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisinde Niğde’yi temsil etti. Nihat Erim’in Başbakanlığını yaptığı 33. Hükümette ve 34. Hükümette Gümrük ve Tekel Bakanı olarak kabinede yer aldı. Ferit Melen’in kurduğu ve Başbakanlığını yaptığı 35. Hükümette de Gümrük ve Tekel Bakanı olarak görev yaptı.
Haydar Özalp siyasi hayatında 1960 askeri darbesine ve 1971 askeri darbe muhtırasına şahit olduktan sonra 12 Eylül 1980 askeri darbesini de bizzat yaşadı. 1980 askeri darbesinden sonra tekrar demokrasiye dönüşü sağlayan 17. Dönemde Anavatan Partisinden Niğde Milletvekili olarak TBMM’ye girdi. Akabinde 18. Dönemde de Anavatan Partisinden Niğde Milletvekili olarak seçilerek TBMM’de Niğde’yi temsil etti. Bu dönemde Anavatan Partisinin en önemli kurmaylarından biri oldu. Anavatan Partisinde Grup Başkanvekilliği görevini yürüttü. Bu dönemde Cumhuriyet sonrası Türkiye ve Niğde siyasetine damga vurmuş Akın Gönen ve Doğan Baran gibi önemli şahsiyetlerle Niğde’nin kalkınması ve sorunlarına çözüm önerileri bulma noktasında birlikte çalıştılar.
(Haydar Özalp dönemin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay ile birlikte)
Haydar Özalp Türk siyasi tarihine damga vuran Demokrat Parti, Adalet Partisi ve Anavatan Partisinde Milletvekilliği yaptı. Özellikle Bor ilçesinde ilkokul, ortaokul ve lise olmak üzere birçok yeni okulun açılmasında başrol oynadı. Niğde’nin ilçelerine devlet hastanesi açılmasının yanı sıra köy ve kasabalara sağlık ocağı açılmasını sağladı. Kemerhisar ve Bahçeli kasabalarında üretilen üzümlerin işletilmesi amacıyla Bor Şarap ve Meyve Suyu Fabrikasının açılmasında önemli rol oynadı. Yine Niğde’de meyve suyu fabrikasının açılmasında büyük etkisi oldu. Bor Şeker Fabrikasının açılması için büyük uğraşlar verdi. Niğde’nin köy ve kasabalarına içme suyu şebekesinin, elektriğin ve telefonun gitmesinde büyük rol oynadı. Niğde Organize Sanayi Bölgesinin kurulmasında ve bugünkü yerinde olmasında etkili oldu. Daha sayamayacağımız birçok eseri ve hizmeti Niğde’ye kazandırdı.
Haydar Özalp 1 Mart 1996 tarihinde Ankara’da vefat etti. Kabri Bor ilçe merkezinde bulunan kabristanda yer almaktadır. Bor şehir merkezinde ismini taşıyan bir cadde bulunmaktadır. Haydar Özalp 72 yıllık ömrünün yaklaşık 35 yılını siyasete ve Niğde’nin gelişimine adadı. Ömrünün yarısı siyasette mücadele ile geçti. Bu kadar uzun süre siyasette kalıp, onurunu, saygınlığını ve itibarını koruyarak sadece Niğde’de değil ülkemiz genelinde kendisinde sonra gelen siyasetçilere rol model oldu. Siyasette bulunduğu dönemde vermiş olduğu eserlerden Niğde halkı hâlâ faydalanmaktadır.
(Devlet Arşivleri)
HAFTAYA; HÜSEYİN AVNİ GÖKTÜRK
