Niğde'nin Ulukışla ilçesine bağlı, coğrafi işaret tescilli kirazıyla Türkiye'nin önemli üretim merkezlerinden biri olan Darboğaz'da hasat sezonu başlıyor. Ancak üreticilerin yüzü bu yıl da gülmüyor. Geçen yıl zirai don nedeniyle ürün alamayan üreticiler, bu yıl ise düşük alım fiyatlarının emeklerini karşılamayacağını söylüyor.
TV51 mikrofonlarına konuşan üreticiler ve köy muhtar azası, artan girdi maliyetleri, ihracattaki belirsizlik ve aracıların kazancına dikkat çekerek yetkililerden destek beklediklerini ifade etti.
"Geçen yıl don vurdu, bu yıl fiyat vuruyor"
Darboğazlı üretici Muzaffer Yetiş, geçen yıl zirai don nedeniyle kiraz hasadı yapılamadığını hatırlatarak bu yıl da rekoltenin beklentilerin altında kaldığını söyledi.
Yetiş, "Geçen sene burada hiç kiraz yoktu. Bu yıl da bölgemizde ancak yüzde 30 civarında ürün var. Şu an açıklanan fiyatlar 50-70 lira arasında değişiyor. Oysa bizim bir kilogram kirazın maliyeti 100 liranın üzerinde. Üreticinin zarar etmemesi için fiyatın en az 200 liranın üzerinde olması gerekiyor" dedi.
Darboğaz kirazının en önemli özelliğinin aroması olduğunu belirten Yetiş, "Burası Ziraat 900 yani Napolyon kirazıyla meşhur. Aroması çok yüksek, yıllardır ihracatta tercih edilen bir ürün. Ancak son iki yıldır fiyatlar sürekli geriliyor. Bize ihracat olmadığını söylüyorlar ama üretici bunun bedelini ödüyor" ifadelerini kullandı.
Devletin üreticiye daha fazla destek vermesi gerektiğini dile getiren Yetiş, ihracatın artırılmasının fiyatların yükselmesi açısından büyük önem taşıdığını söyledi.
"Kiraz piyasası Türkiye genelinde çöktü"
Hem üretici hem de kiraz alıcısı olduğunu belirten Ahmet Turan Tekin, sorunun yalnızca Darboğaz'a özgü olmadığını söyledi.
Türkiye genelinde kiraz sektörünün ciddi sıkıntı yaşadığını ifade eden Tekin, "Daha önce İzmir'de kiraz aldık, çok iyi fiyatlara satıldı. Şimdi ise hem Darboğaz'da hem de Türkiye genelinde piyasa çökmüş durumda. Tüccarlar kiraz almak istemiyor" dedi.
Üreticinin ayakta kalabilmesi için fiyatların en az 150 lira olması gerektiğini belirten Tekin, yaşadığı zararı şu sözlerle anlattı:
"Ben hem üreticiyim hem tüccarım. Bir hafta önce Ereğli'de bahçe aldım. 120 liraya aldığımız kirazı 80 liraya satmak zorunda kaldık. Böyle olunca kimse kazanamıyor."
Tekin, önümüzdeki günlerde fiyatların yükselmesini umut ettiklerini de sözlerine ekledi.
"100 liranın altında üretici ayakta kalamaz"
Yaklaşık 40 yıldır kiraz üreticiliği yapan Kemal Oğuz, artan maliyetlerin üreticiyi zor durumda bıraktığını söyledi.
"Geçen yıl don nedeniyle hasat yapamadık. Bu yıl ise fiyat belirsizliği var. Şu ana kadar konuşulan rakamlar 50 lira civarında. Bu fiyatlarla üretici ayakta kalamaz” diyen Oğuz, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Gübrenin torbası 2 bin liraya çıktı. Bir ilaçlamanın maliyeti 3 bin lirayı buluyor. Masraflar sürekli artarken kirazın değeri düşüyor. İhracat yok deniliyor ama ihracatın sürdüğünü de duyuyoruz. Arada kim kazanıyor bilmiyoruz."
"Herkes kazanıyor, üretici kaybediyor"
Darboğazlı üretici Ayşe Özcan Yetiş ise özellikle yüksek rakımlı bahçelerde soğuk hava nedeniyle ürün kaybı yaşandığını söyledi.
Kendi bahçesinde ürün olduğunu ancak fiyatlardan memnun olmadığını belirten Özcan, "Geçen yıl don nedeniyle ürün yoktu. Ondan önceki yıl fiyatlar 100 liranın üzerindeydi. Bu yıl ise 50-60-70 lira konuşuluyor. Bu fiyatlar üreticiyi kurtarmıyor" dedi.
Darboğaz kirazının kalitesine dikkat çeken Özcan, bölgenin iklim özelliklerinin kiraza ayrı bir aroma kattığını belirterek şunları söyledi:
"Biz volkanik dağların eteğindeyiz. Gündüz sıcak, gece oldukça serin oluyor. Bu sıcaklık farkı kirazı adeta şoklayarak daha kaliteli hale getiriyor. Zaten Darboğaz kirazının geç olgunlaşmasının ve lezzetinin sırrı da bu."
Üretici ile tüccar arasında aracılık yapan kişilerin kazanç sağladığını öne süren Özcan, "Bu süreçte herkes kazanıyor ama üretici kazanmıyor. Aracılar kazanıyor, tüccarlar kazanıyor. Üretici ise emeğinin karşılığını alamıyor" diye konuştu.
Üreticilerin ortak talebi: İhracat artsın, üretici kazansın
Darboğazlı üreticiler, coğrafi işaretli kirazın Türkiye'nin en kaliteli kirazları arasında yer aldığını vurgulayarak, ihracatın artırılması, piyasanın canlandırılması ve üreticiyi koruyacak adımların atılmasını istedi. Üreticiler, kilogram fiyatının en az 100 liranın üzerinde olması gerektiğini belirterek, aksi halde kiraz üretiminin sürdürülebilirliğinin tehlikeye gireceğini ifade etti.
