6 Ekim, İstanbul’un işgalden kurtuluşunun yıl dönümü olarak Türkiye tarihindeki önemli günler arasında yer alıyor. İstanbul’un işgali, Birinci Dünya Savaşı’nın ardından başlayan siyasi ve askeri gelişmelerin sonucunda ortaya çıktı. Şehrin işgal altında kaldığı dönem ise 6 Ekim 1923’te sona erdi.
Her yıl İstanbul’un Kurtuluş Günü olarak anılan 6 Ekim, 2026 yılında da İstanbul’un düşman işgalinden kurtuluşunun 103. yıl dönümü olarak kutlanacak. Tarihin önemini anlamak için İstanbul’un işgaline ve ardından gelen kurtuluş sürecine bakmak gerekiyor.
İSTANBUL NE ZAMAN İŞGAL EDİLDİ?
İstanbul’un işgal süreci, Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’ndan yenilgiyle ayrılmasının ardından başladı. İtilaf Devletleri, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması’nın hükümlerini gerekçe göstererek İstanbul üzerinde kontrol kurdu.
13 Kasım 1918'de İtilaf Devletleri'ne ait savaş gemileri Haydarpaşa önlerine demirledi ve İstanbul’a girdi. Böylece şehirde fiili işgal dönemi başladı.
Mustafa Kemal Paşa da aynı gün Adana treninden Haydarpaşa’ya indi. İstanbul Limanı’na giren düşman gemilerini gören Mustafa Kemal Paşa, yaşanan manzara karşısında “Geldikleri gibi giderler” sözünü söyledi.
İSTANBUL’UN RESMİ İŞGALİ NE ZAMAN BAŞLADI?
Kurtuluş Savaşı’nın başlamasıyla birlikte İtilaf Devletleri, Anadolu’daki milli mücadeleyi etkisiz hale getirmek için harekete geçti.
İstanbul’da fiilen devam eden işgal, 16 Mart 1920'de resmî işgale dönüştü. Böylece İtilaf kuvvetlerinin şehir üzerindeki kontrolü daha da güçlendi.
Milli Mücadele’nin başarıya ulaşması ise İstanbul’un yeniden Türk yönetimine geçmesinin önünü açtı.
İŞGAL KAÇ YIL SÜRDÜ?
İstanbul’un işgali 4 yıl 10 ay 23 gün sürdü.
Kurtuluş sürecinde Mudanya Mütarekesi önemli bir dönüm noktası oldu. Türkiye’yi temsil edecek kişi olarak Mustafa Kemal Paşa’nın isteğiyle Refet Paşa görevlendirildi. İstanbul komutanlığı görevine ise Milli Müdafaa Umumi Katibi Selahattin Adil Paşa getirildi.
Refet Paşa, 19 Ekim'de TBMM Muhafız Grubu’ndan 100 kişilik kuvvetle Gülnihal Vapuru üzerinden Mudanya’dan İstanbul’a geldi. Selahattin Adil Paşa da 81. Alay ile İstanbul’a ulaştı.
Ancak bu gelişmeler işgalin aynı anda sona erdiği anlamına gelmedi.
İSTANBUL’DA İŞGAL NE ZAMAN SONA ERDİ?
Mudanya Mütarekesi, İtilaf kuvvetlerinin barış antlaşmasının ardından İstanbul’dan ayrılmasını öngörüyordu.
24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasıyla birlikte İstanbul’un işgalden kurtuluş süreci tamamlanma aşamasına geldi. İtilaf kuvvetleri 23 Ağustos 1923'ten itibaren İstanbul’dan ayrılmaya başladı.
Son işgal birlikleri ise 4 Ekim 1923'te Dolmabahçe Sarayı önünde düzenlenen törenin ardından İstanbul’dan ayrıldı. Birlikler Türk bayrağını selamlayarak şehri terk etti.
6 EKİM 1923’TE NE OLDU?
İstanbul’un işgalden tamamen kurtuluşunda son aşama 6 Ekim 1923'te gerçekleşti.
Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu’nun İstanbul’a girmesiyle şehirdeki 4 yıl 10 ay 23 günlük işgal dönemi resmen sona erdi.
Bu tarih, İstanbul’un kurtuluşunun simgesi haline geldi ve her yıl 6 Ekim İstanbul’un Kurtuluş Günü olarak anılmaya başlandı.
6 EKİM’İN ANLAMI VE ÖNEMİ NEDİR?
6 Ekim, İstanbul’un işgalden kurtuluşunu ve Türk birliklerinin şehre yeniden girişini ifade ediyor. Tarih aynı zamanda Milli Mücadele’nin İstanbul açısından ulaştığı önemli sonuçlardan birini temsil ediyor.
Bu nedenle 6 Ekim, yalnızca İstanbul için değil, Türkiye’nin yakın tarihi açısından da önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.
