Yapay Zekanın Gizli Maliyeti: ChatGPT Her Soruda Kaç Bardak Su Tüketiyor?

Dijital dünyanın en popüler yapay zeka aracı ChatGPT hakkında merak edilen "Su ile mi çalışıyor?" sorusu, buzdağının görünmeyen kısmını ve devasa veri merkezlerinin çalışma düzenini gündeme taşıdı. Yapay zekanın her cevabı için litrelerce suyun buharlaştığı gerçeği, teknolojinin ekolojik maliyetini gözler önüne seriyor.

Niğde Anadolu Haber muhabiri olarak konuyu derinlemesine incelediğimizde, dijital yanıtların arkasında yatan fiziksel tüketimin boyutları dikkat çekiyor. İşte o çarpıcı detaylar:

YAPAY ZEKA VE SU TÜKETİMİ ARASINDAKİ SIR NEDİR?

ChatGPT ve benzeri platformlar her ne kadar birer yazılım kodundan ibaret olsa da, bu sistemlerin kalbi olan veri merkezleri devasa enerji harcıyor. Milyarlarca veriyi saniyeler içinde işleyen binlerce güçlü grafik işlemcisi (GPU), çalışma esnasında yüksek derecede ısı üretiyor.

Donanımların zarar görmesini engellemek ve sistemin sürekliliğini sağlamak için devreye giren soğutma üniteleri, en çok suyu bu aşamada kullanıyor. Veri merkezlerindeki ısıyı dengelemek için kullanılan devasa soğutma kuleleri, suyun buharlaşma gücünden yararlanıyor. Yani yapay zeka bir yakıt olarak su içmiyor; ancak aşırı ısınan işlemcilerini serinletmek için devasa miktarda suyun tüketilmesine muhtaç duyuyor.

BİR SOHBETİN MALİYETİ YARIM LİTRE SU

Bilim insanları tarafından yapılan son araştırmalar, yapay zekanın her etkileşimde bıraktığı çevresel izi somut verilerle açıklıyor. Teknoloji devlerinin operasyonları üzerinde yürütülen çalışmalar, dijital her sorunun aslında doğadan bir miktar su eksilttiğini kanıtlıyor.

Elde edilen verilere göre, bir kullanıcının ChatGPT ile gerçekleştirdiği 20 ile 50 soru arasındaki kısa bir diyalog, sistemin soğutulması için yaklaşık 500 mililitre suyun buharlaşmasına yol açıyor. Dünya genelindeki milyonlarca aktif kullanıcı hesaba katıldığında, günlük su tüketiminin bir barajı etkileyebilecek seviyelere ulaştığı görülüyor.

GPT-4 EĞİTİMİ İÇİN MİLYONLARCA LİTRE HARCANDI

Yapay zeka modellerinin sadece kullanım aşaması değil, geliştirilme süreci de doğa üzerinde ciddi bir baskı kuruyor. OpenAI imzasını taşıyan GPT-4 modelinin eğitim aşamasında, işlemci kümelerini serin tutabilmek adına milyonlarca litre tatlı suyun kullanıldığı belirtiliyor. Bölgesel şebekelerden veya yer altı kaynaklarından sağlanan bu sular, soğutma kulelerinde havaya karışarak döngüden çıkıyor.

Teknoloji şirketleri günümüzde deniz suyuyla soğutma veya gelişmiş hava akımı yöntemlerini denese de, mevcut sistemlerin büyük çoğunluğu hala tatlı su kaynaklarına dayalı olarak faaliyet gösteriyor.

2026 HEDEFİ: SÜRDÜRÜLEBİLİR VE YEŞİL YAPAY ZEKA

İçinde bulunduğumuz 2026 yılı itibarıyla teknoloji sektörünün ana rotasını "Yeşil Yapay Zeka" (Green AI) kavramı oluşturuyor. Microsoft, Google ve Meta gibi sektör temsilcileri, 2030 yılına kadar doğaya tükettiklerinden daha fazla su kazandırma sözü vererek "su pozitif" olma hedefini benimsiyor.

Bu strateji kapsamında veri merkezlerinde geri dönüştürülmüş suyun kullanımı teşvik ediliyor. Ayrıca algoritmaların daha az ısı üretecek şekilde optimize edilmesi üzerine yoğun çalışmalar yürütülüyor. Dijital dünyada atılan her adımın fiziksel dünyada bir karşılığı olduğu gerçeği, teknoloji dünyasını daha çevreci çözümlere zorluyor.