Murtaza Kalesi Yüzyıllara Meydan Okuyor

Niğde’nin önemli tarihi yapılarından biri olan Murtaza Kalesi, Çiftlik ilçesine bağlı Murtaza köyünde 1830 rakımda, doğal bir kaya kütlesinin üzerinde yer alıyor. Doğu Roma döneminde yapıldığı değerlendirilen kale, tarih boyunca savunma ve askeri amaçlarla kullanıldı. Giriş kapısı, altı burcu ve beden duvarlarının büyük bölümü günümüze ulaşan yapı, 2009 yılında İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından yapılan yüzey araştırmaları sonucunda Niğde Kültür Envanteri’ne dahil edildi.

Arkeolog Mustafa Eryaman, Murtaza Kalesi’nin “Andulus Kalesi” olarak da bilindiğini belirterek, yapının Melendiz Ovası’na açılan stratejik bir geçidi kontrol ettiğini söyledi. Kalenin, bölgeye hakimiyet sağlayan yüksek bir kaya üzerine kurulduğunu ifade eden Eryaman, Orta Çağ’da bu tür kaya kütlelerinin doğal kale niteliği taşıdığına dikkat çekti.

Eryaman, kalenin mimari özelliklerine ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Yaklaşık 60 metre yüksekliğinde doğal bir kaya üzerine inşa edilen kale, batıya eğim veren ve toplam altı burçla desteklenen beden duvarlarına sahip. Duvarlar batı, güney ve kuzey cephelerde şekillendirilmiş durumda. Dışarıdan bakıldığında ortalama 20 metre yüksekliğe ulaşan bu duvarlar, savunma amaçlı burçlarla güçlendirilmiş. Güneybatı cephesinde yer alan anıtsal giriş kapısı da günümüze kadar ulaşmıştır,” dedi.

Kalenin Doğu Roma döneminde aktif olarak kullanıldığını, Anadolu Selçuklu döneminde ise Melendiz Dağları’nın su kaynakları ve tarım alanlarını koruma amacıyla değerlendirildiğini anlatan Eryaman, yapının uzun süre askeri ve stratejik önemini koruduğunu vurguladı.

Yaklaşık 700-800 yıl boyunca farklı amaçlarla kullanıldığı değerlendirilen Murtaza Kalesi’nin, 19. yüzyıl sonları ya da 20. yüzyıl başlarına kadar aktif olduğuna dair izler bulunduğunu belirten Eryaman, Melendiz Ovası çevresinde benzer kale ve gözetleme yapılarının da yer aldığını söyledi.

Kale içerisinde çeşitli yapı birimlerinin bulunduğunu, bu alanların büyük ölçüde çöktüğünü ancak beden duvarlarının sağlamlığını koruduğunu ifade eden Eryaman, bilimsel kazı ve restorasyon çalışmalarının önemine dikkat çekti. Eryaman, “Büyük oranda günümüze ulaşmış olan bu Orta Çağ kalesi, restorasyon çalışmalarıyla turizme kazandırılabilir. Kale içinde su sarnıçları mevcut. Beden duvarlarında kullanılan harç tekniği ve moloz taşlar, yapının ne kadar sağlam inşa edildiğini gösteriyor. Doğu cephesinin sarp yapısı nedeniyle ek bir duvar örülmemiş olması, dönemin doğa koşullarını ve imkanlarını en iyi şekilde kullandığını ortaya koyuyor,” ifadelerini kullandı.

Mazgal pencereler ve gözetleme açıklıklarıyla savunma sistemi dikkat çeken Murtaza Kalesi, yapılacak bilimsel çalışmalarla hem tarihsel kimliğinin daha net ortaya çıkarılması hem de Niğde turizmine kazandırılması beklenen önemli yapılar arasında yer alıyor.