Türkiye, çevre koruma ve geri dönüşüm alanında tarihi bir adımı hayata geçiriyor. Sıfır Atık Hareketi çatısı altında yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda ülke genelinde resmen başladı. Yeni uygulamayla 81 il ve 973 ilçenin tamamında vatandaşlar, depozitolu içecek ambalajlarını teslim ederek ekonomik kazanç sağlıyor. Proje, her yıl yaklaşık 25 milyar adet içecek ambalajını geri dönüşüm zincirine dahil etmeyi amaçlarken, ülke ekonomisine de yıllık 30 milyar liralık dev bir katkı sunmayı hedefliyor.
DEPOZİTO İADE MAKİNESİ NERELERDE VAR, HANGİ İLLERDE?
DOA Sistemi, Türkiye’nin tüm şehirlerinde ve ilçelerinde eş zamanlı olarak hizmet veriyor. Vatandaşlar boş içecek ambalajlarını DOA İade Makineleri ile kurulan DOA İade Merkezlerine teslim edebiliyor. Sistem ağında zincir marketler, süpermarketler, mahalle bakkalları, büfeler ile otel, restoran ve kafeleri kapsayan HOREKA işletmeleri de aktif iade noktası olarak görev yapıyor.
Kendisine en yakın ambalaj teslim yerini öğrenmek isteyen tüketiciler, DOA mobil uygulamasında yer alan "İade Noktası Bul" sekmesini kullanıyor. Ayrıca DOA internet sitesindeki "Nereye İade Ederim?" sayfası üzerinden il, ilçe ve mahalle seçimi yapan vatandaşlar, harita üzerinden en yakın noktayı anlık olarak görüntülüyor.
DEPOZİTO İADESİ GÜNLÜK KAÇ ADET YAPILABİLİR?
Yeni nesil geri dönüşüm sisteminde suiistimallerin önüne geçmek amacıyla belirli kotalar uygulanıyor. DOA sistemi kurallarına göre, bir kişi gün içerisinde en fazla 200 adet ambalajın iadesini gerçekleştirebiliyor.
Makinelerin ve görevlilerin ambalajları kabul etmesi için ürünlerin bazı temel şartları taşıması gerekiyor. Sisteme sunulacak ambalajın mutlaka tamamen boş olması, üzerinde net şekilde okunabilir DOA logosunun bulunması, kırılmamış, ezilmemiş ve yapısal bütünlüğünü kaybetmemiş olması şartı aranıyor. Uygulama kapsamında sadece tek kullanımlık olan, 0,10 litre ile 3,01 litre hacim aralığındaki PET, cam ve alüminyum içecek ambalajları işleme alınıyor. Süt ve süt ürünleri kutuları, karton veya kağıt esaslı paketler ile üzerinde DOA amblemi taşımayan hiçbir ürün iade kapsamına girmiyor.
DEPOZİTO İADE SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Geri dönüşüm ödülünü almak isteyen vatandaşların öncelikle akıllı telefonlarına DOA mobil uygulamasını indirmesi veya internet sitesinden sisteme kayıt olması gerekiyor.
Depozito iade makinesinden işlem yapacak kullanıcılar, cihazın ekranına dokunduktan sonra cep telefonlarındaki uygulamadan "İade Et" seçeneğini aktif hale getiriyor. Ekranda beliren karekodu telefonuna okutan vatandaşlar, ardından depozitolu ambalajları makinenin besleme haznesine tek tek bırakıyor. Teknoloji tabanlı sistem, saniyeler içinde işlemi onaylayarak teşvik bedelini anında kullanıcının DOA dijital cüzdan hesabına transfer ediyor. Vatandaşlar aynı adımları DOA İade Merkezlerindeki görevli personelin cihazında bulunan karekodu okutarak da tamamlayabiliyor.
Mobil uygulama kullanıcıları, dijital cüzdanlarındaki güncel bakiyeyi ve doğaya sağladıkları aylık çevresel fayda istatistiklerini anlık takip ediyor. Cüzdanda biriken paralar kişisel banka hesaplarına aktarılabiliyor, ATM'ler üzerinden nakit olarak çekilebiliyor veya sistemle anlaşmalı marketlerde doğrudan alışverişte harcanabiliyor.
DEPOZİTO İADE ÜCRETİ NE KADAR?
Geri dönüşüme kazandırılan standartlara uygun her bir ambalaj için vatandaşlara 1 TL teşvik ödemesi yapılıyor.
Geçmiş dönemde yürütülen pilot çalışmalarda ambalaj başına 25 kuruş olarak uygulanan bu bedel, sistemin Türkiye geneline yayılmasıyla birlikte 1 TL seviyesine yükseldi. Dijital cüzdanlara tanımlanan bu ücretler üzerinde herhangi bir kesinti yapılmıyor ve hak sahipleri kazançlarını diledikleri an nakde çevirme veya harcama özgürlüğünü elinde bulunduruyor.