“Sistem en kırılgan kesimi dışlıyor”

Anahtar Parti Niğde İl Başkanı Azim Çınar, esnaf ve sanatkârlara yönelik 25 Kasım 2025 tarihli 10659 sayılı ve 7 Ocak 2026 tarihli 10812 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ile sahadan edindikleri gözlemleri kamuoyuyla paylaştı. Türkiye’de yerel ekonominin temel aktörlerinden olan esnaf ve sanatkârların giderek artan bir finansman darboğazına sürüklendiğini ifade eden Çınar, kredi sisteminin kapsayıcılığını kaybettiğini vurguladı.

Çınar, “Sahadan aldığımız net mesaj şudur: Finansmana erişim giderek zorlaşmakta, finans sistemi ekonominin en kırılgan kesimi olan esnafı dışarıda bırakmaktadır” dedi. Türkiye genelinde Bağ-Kur (4/B) siciline kayıtlı 2 milyon 273 bin 109 esnaf ve sanatkâr ile bu kişilere ait 2 milyon 553 bin 776 işletme bulunduğunu hatırlatan Çınar, buna rağmen sistem içindeki aktif esnaf sayısının hızla düştüğünü söyledi. Çınar, “2021 yılında bakiyesi bulunan esnaf sayısı 1 milyon 166 bin 482 iken, bu sayı 2025’te 775 bin 851’e gerilemiştir. Bu tablo, küçük esnafın finansman kanalından koptuğunu açıkça göstermektedir” ifadelerini kullandı.

“BORCU OLAN ESNAF KREDİDEN DIŞLANIYOR”

Finansmana erişimdeki en büyük engellerden birinin, 29 Kasım 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile getirilen “vadesi geçmiş vergi ve SGK borcu olmama” şartı olduğunu belirten Çınar, bu düzenlemenin amacının tersine sonuçlar doğurduğunu savundu. Nakit sıkışıklığı yaşayan esnafın tam da bu nedenle borçlu olduğunu ifade eden Çınar, “Borçlarını kapatmak için krediye ihtiyaç duyan esnaf, borcu olduğu gerekçesiyle krediye ulaşamamaktadır. Bu yaklaşım, esnafı kayıt dışı borçlanmaya ya da iflasa sürüklemektedir” dedi.

7 Ocak 2026 tarihli 10812 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile GSS borcu muafiyet süresinin bir yıl uzatılmasını da değerlendiren Çınar, bu adımın yalnızca geçici bir rahatlama sağladığını belirterek, kalıcı çözüm için adil ve sürdürülebilir bir prim sisteminin zorunlu olduğunu kaydetti.

“MALİYETLER YÜZDE 20’YE KADAR ARTACAK”

1 Ocak 2026’dan itibaren belirli alanlarda faaliyet gösteren esnaf için geçerli olacak “basit usulden gerçek usule geçiş” düzenlemesine de dikkat çeken Çınar, bu uygulamanın esnafı çok sayıda yeni mali yükümlülükle karşı karşıya bırakacağını söyledi. KDV, geçici vergi, stopaj, defter tutma ve beyan zorunluluklarının işletme maliyetlerini yüzde 15–20 oranında artıracağını ifade eden Çınar, işyeri kiralarındaki yüzde 20 stopaj uygulamasının da esnafın nakit akışını daha baştan zedelediğini dile getirdi.

1 Ekim 2025’te devreye alınan KURGAN dijital denetim sistemine de değinen Çınar, yeterli bilgilendirme yapılmadan uygulamaya geçen sistemin, dijital altyapısı zayıf olan esnaf için ciddi ceza riskleri doğurabileceğini söyledi. Bu gelişmelerin, kredilendirme sistemi içinde yer alan esnaf sayısındaki düşüşü daha da hızlandıracağı uyarısında bulunan Çınar, “Bu tablo, esnafı çaresizliğe itmekte; kepenk kapama ve piyasadan çekilme riskini artırmaktadır” dedi.

Anahtar Parti olarak çözüm önerilerini de paylaşan Azim Çınar, borcu olan esnafı tamamen sistem dışına iten anlayışın terk edilmesi gerektiğini vurguladı. Çınar, otomatik borç yapılandırmalı kredi modeli, sadece kamu borçlarını kapatmaya yönelik mikro kredi uygulamaları, gelire endeksli kademeli prim sistemi ve stopaj yükünün hafifletilmesi gibi önerilerle hem tahsilatın güvence altına alınabileceğini hem de esnafın ayakta kalabileceğini ifade etti.

Son olarak Çınar, “Son 23 yılda esnaf ve sanatkâra sağlanan kredi hacmi önemlidir; ancak asıl ölçü, sistemin kapsayıcılığı ve adaletidir. Vergi ve SGK borcu nedeniyle krediye erişimi toptan engelleyen bu yaklaşım derhal gözden geçirilmelidir. Esnafı güçlendirmek, ekonomik olduğu kadar sosyal istikrarın da teminatıdır” çağrısında bulundu.